Wat is botulinetoxine?

Botulinetoxine is de verzamelnaam voor een aantal, sterk op elkaar lijkende giftige stoffen, die worden gemaakt en uitgescheiden door verschillende stammen van de bacteriesoort Clostridium botulinum.

Bacterie

Clostridium botulinum bacteriën leven onder zuurstofloze omstandigheden (anaeroob). De sporen (‘zaden’) van de bacterie zijn hittebestendig.

Waar komt de bacterie voor?

De bacterie komt voor in de grond, op de bodem van meren en riviertjes, in zeewater en in darmen van vissen en zoogdieren.

Clostridium botulinum

botuline toxine

Besmetting

Mensen raken besmet met Clostridium botulinum en/of de sporen daarvan via voedsel. Slecht geconserveerd voedsel in blik of gedroogd voedsel (worsten) zijn hierbij de voornaamste besmettingsbronnen.

Botulisme

Besmetting met de bacterie of diens sporen kunnen bij mens en dier botulisme veroorzaken. Verantwoordelijk voor de verschijnselen van botulisme is de giftige stof die de bacterie uitscheidt. Wanneer een kadaver achterblijft in het water wordt dit verontreinigd met botuline. Het is daarom van groot belang dat dode vogels en vissen worden verwijderd. Het grootste gevaar voor mensen vanuit vijvers en sloten is overigens niet botulisme, maar besmetting door allerlei andere bacteriën die voorkomen in de rottende kadavers.

Giftige stof

Botulinetoxine is een giftige stof die de communicatie tussen de zenuw en spier tijdelijk blokkeert. Botulinetoxine werkt daardoor spierverslappend. Sinds eind jaren zestig van de vorige eeuw worden twee typen botulinetoxine gebruikt als spierverslappend medicijn en als middel tegen overmatige zweetvorming.

  • Botulinetoxine type A (merknamen in Nederland: Dysport®, Botox® en Xeomin®)
  • Botulinetoxine type B (merknaam in Nederland: Neurobloc®)

Omdat botulinetoxine type B Neurobloc® in Nederland weinig tot niet wordt gebruikt, spreken we op deze website altijd over botulinetoxine type A, afgekort tot botulinetoxine.

Op deze website bespreken we alleen de medische toepassingen van botulinetoxine A. Voor de cosmetische toepassingen adviseren wij u andere websites te raadplegen.