Wat helpt bij overmatig zweten?

cover hyperhidrose

Hyperhidrosis in Nederland

Overmatig zweten is voor 300.000 tot 500.000 mensen in Nederland een grote psychosociale last. Het belemmert mensen in hun persoonlijke relaties, het ondermijnt het zelfvertrouwen en het beperkt mensen in hun vrijheid. Hyperhidrosis, komt vooral voor bij mensen tussen 25 en 64 jaar.

Wat is axillaire hyperhidrosis?

Zweten is een belangrijk mechanisme om overtollige warmte kwijt te raken. Zodra de inwendige temperatuur van het lichaam oploopt, bijvoorbeeld tijdens lichamelijke inspanning, maar ook bij koorts, scheiden de zweetklieren (ongeveer 300 per vierkante cm huid) zweet af. Dit bestaat voor 99% uit water met daarin opgeloste mineralen, waaronder vooral zout (natriumchloride), ureum, melkzuur en ammonia.

Sterke emoties

Het zweet komt via de afvoergangen terecht op het oppervlak van de huid waar het vervolgens verdampt. Voor die verdamping is warmte nodig. Deze warmte wordt onttrokken aan het lichaam met als gevolg dat de temperatuur van het lichaam daalt. Behalve een toegenomen inwendige temperatuur kunnen ook sterke emoties (nervositeit, angst) leiden tot het uitscheiden van zweet. Vooral de zweetklieren in oksels, de handpalmen (klamme handen) en in het gezicht worden dan actief.

Overactiviteit

Bij sommige mensen maken de zweetklieren veel meer zweet aan dan nodig is om het lichaam af te koelen. Dit heet hyperhydrosis. Bij de meeste mensen met hyperhydrosis zijn vooral de zweetklieren in de oksels, handen en voeten overactief. Soms ook de zweetklieren in het gezicht. Een minderheid van de mensen met hyperhydrosis zweet overmatig over het hele lichaam. Hyperhydrosis kan problemen opleveren bij het uitvoeren van allerlei dagelijkse handelingen. Daarnaast is hyperhydrosis vooral een (ernstig) sociaal probleem.

Meer over overmatig zweten

Wat is de oorzaak van overmatig zweten?

Vaak is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen voor het overmatig zweten. Mogelijk speelt erfelijke aanleg een rol, aangezien 30% tot 50% van alle mensen met hyperhydrosis ook een familielid heeft dat overmatig zweet.  Zaken die bij iedereen zweten uitlokken, zoals inspanning, emoties, het eten van pikant voedsel, enz, leiden bij mensen met hyperhydrosis tot zeer sterk zweten. Enkele medisch condities, bijvoorbeeld overgewicht, de menopauze, hormonale aandoeningen zoals schildklierziektes, en het gebruik van sommige medicijnen kunnen hyperhydrosis veroorzaken.

Wat kun je er zelf aan doen?

Mensen met hyperhydrosis doen er verstandig aan zich niet te dik te kleden en regelmatig schone (katoenen) kleren aan te trekken. Ook het zoveel mogelijk vermijden van voedsel en/of dranken die overmatig zweten uitlokken en het vermijden van angst en/of stress kan uitbarstingen van overmatig zweten verminderen, evenals werken en leven in een koele omgeving (goede ventilatie).  Het gebruik van deodorant en anti-zweetmiddelen is aan te raden.

Andere behandelingen

  • Crèmes met aluminium chloride (sluiting van de porie)
  • Iontoforese (stroombaden)
  • Medicatie (vermindering van het zweten)
  • Heelkundige behandelingen (afklemming of doorsnijden van kleine zenuwen of wegnemen van vet en zweetklieren)

Waarom werkt botulinetoxine bij overmatig zweten?

Om over te gaan tot het uitscheiden van zweet moeten zweetklieren een signaal krijgen uit de hersenen. Dit signaal loopt vanuit de hersenen via talloze uitlopers van zenuwcellen tot vlak bij de zweetklieren. Om het laatste stukje tot de zweetklier te overbruggen scheidt het zenuwuiteinde een signaalstof (acetylcholine) uit. Die bindt aan de zweetklier waardoor de zweetklier actief wordt en zweet uitscheidt.

Signaal onderbreker

Botulinetoxine voorkomt dat aan het zenuwuiteinde acetylcholine vrij kan komen. Daarmee onderbreekt botulinetoxine de overdracht van het signaal vanuit de hersenen naar de zweetklieren. Het resultaat is dat de zweetklier niet actief wordt ondanks dat de hersenen daartoe de opdracht geven.

Hoe verloopt de behandeling?

Tijdens de behandeling spuit de arts met een zeer dunne naald kleine hoeveelheden botulinetoxine in de huid op de plaatsen waar de overmatige zweetproductie plaatsvindt. De meeste mensen vinden de behandeling niet pijnlijk. Indien gewenst kan de huid oppervlakkig verdoofd worden. De behandeling duurt gemiddeld ca 30 minuten.

Wat is het effect van de behandeling?

Bij de meeste mensen is de aanmaak van zweet één week na de injecties met meer dan 80% afgenomen. Het effect houdt 3 tot 6 maanden aan. Als gevolg van de groei van nieuwe zenuwuiteinden (die nog niet door  botulinetoxine worden geblokkeerd) ontstaat er opnieuw signaaloverdracht naar de zweetklieren. Voor een blijvend effect moeten de injecties regelmatig worden herhaald.

Wat zijn de bijwerkingen?

De injecties leiden soms tot kortdurende (enkele dagen) griepachtige klachten als vermoeidheid, lichte koorts en spierpijn. Ook kan de plaats van de injectie enige tijd pijnlijk aanvoelen.